Thực phẩm bền vững: Tác động của thực phẩm lên môi trường

12 minute read

Updated on Sun Aug 08 2021

Con người ăn rất nhiều thức ăn. Theo bạn có bao nhiêu phần trăm lượng phát thải khí nhà kính của con người đến từ việc sản xuất và phân phối thực phẩm?


Trong tổng lượng khí thải trong chuỗi cung ứng thực phẩm, nông nghiệp chịu trách nhiệm đến 82% (những phần màu xanh lá, vàng và cam của hình bên dưới).

Lượng khí thải nhà kính từ chuỗi cung ứng thực phẩm

Lượng khí thải này đến từ đâu?

Ngành nông nghiệp cần rất nhiều năng lượng: ta cần năng lượng để vận hành máy móc, bảo quản thực phẩm, chăn nuôi vật nuôi, và sản xuất các loại chất hoá học giúp cây phát triển (ví dụ như phân bón). Phần lớn lượng năng lượng này đến từ việc đốt nhiên liệu hoá thạch, một hoạt động sản sinh ra nhiều khí cacbonic (CO₂) vào bầu khí quyển.

Nhưng đó không phải là tất cả đâu! Chỉ riêng việc khai hoang để sản xuất lương thực cũng đã sản sinh ra gần một phần tư tổng lượng khí thải từ cả chuỗi cung ứng thực phẩm rồi! Tại sao lại như vậy?

Khi đất được phát quang cho nông nghiệp, một lượng cacbon đáng kể thải vào bầu khí quyển. Lượng cacbon được tích trữ này đến từ đâu vậy?


Cùng với CO₂, nông nghiệp còn sản sinh ra đinitơ monoxit (N₂O) và mêtan (CH₄), loại khí thải nhà kính có tác động làm nóng còn mạnh hơn cả CO₂. Lượng khí thải phi-CO₂ này đến từ đâu vậy? Hãy cùng nhìn vào bức ảnh bên dưới nào:

Lượng khí thải phi-CO₂ từ nông nghiệp

Ngoài những lượng khí thải này, ngành nông nghiệp sử dụng đến 70% tổng lượng nước sạchchiếm đến 50% diện tích đất có thể ở được của Trái Đất. Nó chịu trách nhiệm cho 80% tổng diện tích rừng bị khai thác trên toàn cầu, và chất hoá học được sử dụng trong nông nghiệp làm ô nhiễm các hệ sinh thái và giết chết các loài hoang dã của địa phương (xem thêm chi tiết tại khoá học Nâng cao).

Ngoài việc phá huỷ nơi cư ngụ của các loài động và thực vật, những hành động này cũng làm mất ổn định đất, dẫn đến sự thoái hoá đất. Tại sao sự thoái hoá đất lại là xấu nhỉ?


Sự thoái hoá đất

Đến năm 2050, dân số thế giới dự đoán sẽ chạm mốc 9,7 tỉ và việc sản xuất thực phẩm sẽ cần phải tăng từ 50-100%. Nhưng làm sao để chúng ta có thể đạt được điều này khi nông nghiệp đang gây ra những áp lực như vậy cho tài nguyên và hành tinh của chúng ta?

Liệu chúng ta có thể tạo ra đủ thức ăn một cách bền vững không?

Để cung cấp lương thực một cách bền vững cho dân số đang ngày càng tăng, chúng ta sẽ cần sản xuất nhiều thức ăn hơn trên một đơn vị diện tích đất. Nói cách khác, chúng ta sẽ phải tăng sản lượng vụ mùa.

Tăng sản lượng cây trồng

Hiện nay, sản lượng cây trồng thực tế chỉ đạt ở mức 20-80% so với mức mà chúng có thể đạt được theo lý thuyết. Tại sao vậy?

  • Nhiệt độ và lượng nước có sẵn
  • Sinh vật gây hại, cỏ dại, và bệnh hại
  • Chất lượng đất

Nông dân thường sử dụng một lượng lớn phân bón, thuốc trừ sâu, và nước để giảm thiểu những vấn đề này. Nhưng liệu chúng ta có thể giải quyết chúng mà không phải tiêu tốn tài nguyên không?

Làm sao để chúng ta có thể làm cho công việc trồng trọt mang tính bền vững hơn?

Chất lượng đất có thể biến đổi đáng kể trên cùng một cánh đồng cả về mặt không gian và trong các mùa khác nhau. Nông nghiệp chính xác bao gồm việc sử dụng công nghệ để đo lường sự thay đổi này và điều chỉnh theo nó. Bằng việc sử dụng cảm biến và lấy mẫu tại những địa điểm cụ thể, việc dùng nước, phân bón, và thuốc trừ sâu có thể được tối ưu hoá để tối đa hoá sản lượng cây trồng, đồng thời giảm thiểu nhất có thể lượng chất thải và các thiệt hại cho môi trường.

Những ví dụ của các công nghệ thú vị này sẽ được giới thiệu tại phiên bản 'Nâng cao' của khoá học này - Hãy tìm hiểu ngay nhé!

Nông nghiệp chính xác

Vậy tại sao tất cả nông dân không áp dụng nông nghiệp chính xác?


Thay vì sử dụng công nghệ đắt tiền, liệu chúng ta có thể để thiên nhiên tự làm việc đó cho chúng ta?

Tất cả những chất liệu sinh học còn sống hay đã chết trong đất đều được gọi là chất hữu cơ.

Việc gia tăng lượng chất hữu cơ có trong đất là chìa khoá cho việc tăng chất lượng đất:

Lợi ích của Chất hữu cơ trong đất

Chất hữu cơ của đất có thể được tăng lên nhờ việc hạn chế các hành vi gây hại như canh tác đất. Tại sao vậy?


Những hệ thống đa dạng hơn cần ít yếu tố đầu vào từ bên ngoài hơn, có năng suất hơn, và sản xuất ít chất thải hơn. Hãy cùng nhìn vào một ví dụ.

Trong nông lâm kết hợp, cây trồng (và thỉnh thoảng gia súc) được nuôi trồng cùng nhau với cây cối trên một mảnh đất. Có gì tuyệt vời về điều này nhỉ?

Nông lâm kết hợp

Bên cạnh việc tăng sản lượng cây trồng, những hệ thống đa dạng này lưu giữ được nhiều cacbon hơn, nên nhiều CO₂ được hấp thụ từ không khí hơn!

Kết luận

Điều rõ ràng là ta cần phải thay đổi đối với những phương pháp chăn nuôi trồng trọt truyền thống. Ta cần cả những giải pháp tự nhiên và công nghệ để tăng năng suất cây trồng và giảm thiểu lượng chất thải và tài nguyên sử dụng. Nhưng việc gì sẽ xảy ra nếu như chúng ta có thể cải thiện được chính các loại cây trồng này?

Bạn có thể đã nghe về sinh vật biến đổi gen (GMO). Trong khi báo chí thường nói những lời không hay về những loại sinh vật này, chúng thực ra rất hữu dụng để chống lại biến đổi khí hậu đó. Hãy xem phiên bản "Nâng cao" của khoá học này để hiểu vì sao bạn nhé!

Cho đến giờ, chúng ta đã bàn về làm thế nào để việc trồng trọt thêm bền vững. Nhưng việc này chỉ chiếm 27% tổng lượng phát thải từ chuỗi cung ứng thực phẩm mà thôi. Vậy còn 73% còn lại thì sao?

Chương tiếp theo