Con người: Tại sao biến đổi khí hậu sẽ gia tăng sự bất bình đẳng chứ?

15 minute read

Updated on Fri Feb 26 2021

Có thể nghe hơi ích kỷ, nhưng chúng ta thường đặt nhiều sự quan tâm vào việc biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến con người thế nào! Trong chương này, chúng ta sẽ tìm hiểu biến đổi khí hậu có ý nghĩa gì đến với cuộc sống của con người - đến với nguồn nước, thức ăn và sức khỏe của ta. Chúng ta cũng sẽ tìm hiểu ai sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất - và tại sao nó chẳng công bằng một tí nào cả.

Quá nhiều nước - hay thiếu nước?

Nước có ở khắp mọi nơi! Nó có trong máu và trong các tế bào của ta, và chiếm đến 60% trọng lượng cơ thể. Tuy thế, lại có đến 2,2 tỉ người không được tiếp cận với nguồn nước uống an toàn!

Không có đủ nước là vấn đề rất nghiêm trọng - nhưng có quá nhiều cũng không tốt hơn tí nào! Lũ lụt đã ảnh hưởng đến nhiều người hơn bất kỳ một loại thiên tai nào khác trong 20 năm vừa qua. Ngoài gây ra những cái chết trực tiếp, lũ lụt còn phá hủy nhà cửa, gây ra các vụ sạt lở đất và gia tăng tác hại của những căn bệnh lây qua nguồn nước.

Những vấn đề đến từ việc có quá nhiều hay quá ít nước sẽ trở nên tồi tệ hơn khi biến đổi khí hậu sẽ biến những vùng khô hạn trở nên khô hơn và những vùng ẩm ướt trở nên ướt hơn (ta sẽ nói về điều này nhiều hơn trong khóa học về 'Dự báo Khí hậu')!.

Số người bị ảnh hưởng bởi thiên tai (không bao gồm số người chết) từ năm 1995-2015

Lũ lụt đã ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước cho con người như thế nào?


Lũ lụt có thể hủy hoại các điểm cung cấp nước và cả các bồn chứa chất thải và các đường ống. Chúng cũng có thể trộn lẫn nguồn nước sạch với nước bẩn hay nước biển, khiến chúng trở nên không an toàn để uống. Việc mực nước biển dâng cao khiến vấn đề này còn trở nên tồi tệ hơn nữa.

Những cơn hạn hán cũng trở nên tồi tệ hơn với biến đổi khí hậu. Điều này sẽ đe dọa đến sự tiếp cận đến nguồn nước sạch hơn nữa, đến cả những vùng bình thường không khô hạn.

Có bao nhiêu người phải vật lộn để tiếp cận được đến nguồn nước trước năm 2050?


Đó là hơn một nửa dân số hiện nay của thế giới!

Việc khó tiếp cận được nguồn nước có ảnh hưởng trực tiếp đến nước uống, và đồng thời cũng khiến nông dân gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tưới nước cho cây trồng. Hạn hán và sóng nhiệt đã giảm sản lượng thu hoạch từ 9-10% trên trung bình trong vài thập kỉ vừa qua.

Hạn hán và An ninh lương thực không được bảo đảm

Liệu chúng ta sẽ có đủ thức ăn chứ?

Biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến gieo trồng cây theo cách khác nhau khắp thế giới, tùy vào khí hậu mỗi vùng và loại cây trồng ở đó.

Bảy loại cây trồng chính ở Châu Âu được dự đoán là trung bình sẽ tăng khoảng 8% trước năm 2050 bởi vì biến đổi khí hậu. Sản lượng lúa mì và củ cải đường sẽ có sự gia tăng đột biến - tin tốt cho vài loại ngũ cốc ăn sáng đó!

Nhưng điều này chỉ diễn ra ở Châu Âu mà thôi. Hãy cùng nhìn vào biểu đồ dưới đây, thể hiện cho ta thấy sản lượng cây trồng sẽ được thay đổi thế nào trước năm 2080:

Thay đổi sản lượng nông nghiệp trước năm 2080

Những quốc gia đã và đang hứng chịu cảnh đói nghèo sẽ tiếp tục
mất đi nhiều lương thực nhất - một ví dụ khác cho sự mất cân bằng và bất công của ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Nếu chúng ta không ngăn chặn biến đổi khí hậu, sẽ có thêm hàng triệu người sẽ có nguy cơ gặp nạn đói trước năm 2050.

Sản lượng gieo trồng lúa mì, lúa gạo, ngô và đậu nành được dự báo sẽ giảm. Những loại cây trồng này chiếm đến 66% tổng lượng calo mọi người tiêu thụ trên khắp thế giới.

Nguồn calo chính

Côn trùng và bệnh dịch là những vấn đề khác: hiện nay, chúng đã tàn phá 20% các loại lúa mì, lúa gạo, ngô và đậu nành. Biến đổi khí hậu sẽ khiến vấn đề này trở nên tồi tệ hơn nữa khi côn trùng và bệnh dịch lan đến hai cực. Nó sẽ làm giảm phần sản lượng được dự báo sẽ tăng ở những vùng có khí hậu mát hơn như Châu Âu.

Kết quả là biến đổi khí hậu sẽ giảm chất lượng và tăng giá cả cho rất nhiều loại cây trồng. Tìm hiểu thêm về những khó khăn này và làm sao ta có thể giải quyết chúng trong khóa học về Thực phẩm và Nuôi trồng!

Liệu sức khỏe của chúng ta có bị ảnh hưởng không?

!

Sóng nhiệt có thể gây ra hàng tá vấn đề đến sức khỏe của ta..

Người ta dự đoán là sẽ có nhiều sóng nhiệt hơn do biến đổi khí hậu, và sẽ gây ra thêm 38.000 cái chết mỗi năm từ năm 2030 đến năm 2050. Các thành thị sẽ nóng hơn những vùng lân cận khi các cơn sóng nhiệt xảy ra bởi các bề mặt tối của chúng có khả năng hấp thụ nhiệt tốt hơn.

Có bao nhiêu dân số trên thế giới sẽ sống ở thành thị trước năm 2050?


Phần lớn dân số thế giới sẽ sống ở các thành phố vào năm 2050 và do đó, đặc biệt gặp rủi ro trong các đợt nắng nóng.

Nếu không có nước sạch để uống, mọi người cũng có thể bị mất nước, gây nhức đầu, chóng mặt, mệt mỏi và gây hại cho cơ thể. Uống nước không sạch sẽ dẫn đến các vấn đề sức khỏe như tiêu chảy, gây ra 4% tổng số ca tử vong trên toàn thế giới.

Một số côn trùng truyền bệnh sống sót tốt hơn ở vùng khí hậu ấm hơn. Ví dụ, bệnh sốt rét là một bệnh do muỗi truyền gây ra hơn 400.000 ca tử vong hàng năm. Ngày nay, hầu hết các ca nhiễm trùng sốt rét xảy ra ở châu Phi cận Sahara. Muỗi thích môi trường ẩm ướt, ấm áp, vì vậy chúng có thể di chuyển đến những nơi ở mới khi chúng trở nên nóng hơn. Điều này sẽ khiến các nhóm người khác nhau có nguy cơ mắc căn bệnh chết người.

Cũng như côn trùng, nhiều vi khuẩn gây bệnh cho con người. Vi khuẩn phát triển nhanh hơn nếu chúng ở nhiệt độ ấm hơn. Trên thực tế, nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến khả năng trao đổi DNA của chúng. Trong khí hậu ấm hơn, vi khuẩn trao đổi ADN nhanh hơn, bao gồm cả ADN cho phép chúng kháng lại kháng sinh. Kháng kháng sinh nhiều hơn sẽ khiến cho nhiều bệnh nhiễm trùng không thể điều trị được.

Một điều khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của chúng ta là ô nhiễm không khí. Ô nhiễm không khí có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hô hấp, chẳng hạn như hen suyễn, cũng như làm gia tăng bệnh phổi ung thư, đột quỵ và bệnh tim. Cũng có bằng chứng cho thấy ô nhiễm không khí có thể làm cho tình trạng nhiễm vi rút truyền qua không khí trở nên tồi tệ hơn. Sự nóng lên toàn cầu ảnh hưởng đến ô nhiễm không khí vì những thứ như cháy rừng gia tăng và sự thay đổi nồng độ khí ở mặt đất xảy ra ở nhiệt độ nóng hơn.

Nếu không có thay đổi nào được thực hiện để ngăn chặn điều này, ô nhiễm không khí có thể gây ra thêm 1.000-4.300 ca tử vong mỗi năm chỉ riêng ở Hoa Kỳ vào năm 2050.

Tác động ngắn hạn và dài hạn của ô nhiễm không khí với sức khỏe của con người

Sự bất công

Có lẽ bạn đã nhận ra biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến vài người và nơi nhiều hơn những người và nơi khác. Chúng ta đã và đang sống ở một thế giới có nhiều bất công, và biến đổi khí hậu sẽ khiến nó thấp chí còn tồi tệ hơn.

Hãy thử tưởng tượng đến cảnh một ai đó làm vỡ một cái ly thủy tinh nhưng để lại mảnh vỡ vung vãi khắp trên sàn của bạn. Còn tệ hơn nữa, họ có giày để mang để bảo vệ đôi chân của họ còn bạn không có một đôi nào cả!

Đúng rồi, biến đổi khí hậu cũng như thế đó: những tác hại tồi tệ nhất được dự báo là sẽ ảnh hưởng đến những người có ít trách nhiệm với nó nhất! Nói theo cách khác, những quốc gia thải ra ít lượng khí nhà kính nhất sẽ phải hứng chịu nhiều ảnh hưởng nhất. Ngoài ra, những nơi này thường có ít tài nguyên để bảo vệ bản thân trước những ảnh hưởng này hơn.

Nếu không hành động ngay, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu có thể đẩy thêm 100 triệu người vào cảnh đói nghèo trước năm 2030. Hơn 99% cái chết được cho là đến từ sự biến đổi khí hậu ở những nước đang phát triển - và trẻ em chiếm hơn 80% trong số đó.

Người ta đã dự đoán rằng trước năm 2050, cứ 45 người sẽ có 1 người trên thế giới sẽ phải rời bỏ ngôi nhà của mình bởi vì biến đổi khí hậu! Con người có thể di cư theo cách này để tránh hạn hán, lũ lụt và các loại thiên tai khác. Mực nước biển dâng cao đã và đang buộc người ta phải di dời và nếu nhiệt độ tăng lên thêm 3°C, những thành thị ven biển như Miami và Thượng Hải sẽ hoàn toàn bị chìm dưới nước!

Tất cả những hậu quả trên có thể tạo ra thêm nhiều cuộc chiến tranh và xung đột giữa các dân tộc và các quốc gia. Đói nghèo, thiếu thốn vật chất và di cư đều có thể dẫn đến các cuộc xung đột, và chúng cũng sẽ trở nên tồi tệ hơn do biến đổi khí hậu.

Kết luận

Biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến cách con người sinh sống và chết đi. Từ thiên tai đến nguồn thức ăn và nước uống, chúng ta cần xem xét kĩ những hậu quả này.

Chương tiếp theo