Rozwiązanie problemu ubóstwa: Jaki jest właściwy sposób, aby to zrobić?

17 minute read

Zaktualizowano Mon Mar 29 2021

Ubóstwo jest skomplikowanym problemem, a kryzys klimatyczny już teraz nasila swój wpływ na najbardziej dotknięte nim osoby. Ale istnieje nadzieja! W tym rozdziale będziemy badać powiązania między ubóstwem a kryzysem klimatycznym, oraz sprawdzać możliwości przeciwdziałania ubóstwu i zmianom klimatu dzięki energii odnawialnej.

Czym jest ubóstwo?

W 2015 r. 730 mln osób żyło za mniej niż 1,90 USD dziennie.

Oznacza to, że 1 na 10 osób żyła w „skrajnym ubóstwie”!

Niektóre miejsca są dotknięte bardziej niż inne. Aż 56% osób żyjących w skrajnym ubóstwie znajduje się tylko na jednym obszarze. Jak sądzisz, który to obszar?


56% osób żyjących w skrajnym ubóstwie mieszka w Afryce Subsaharyjskiej!

Jednak ubóstwo to nie tylko kwestia pieniędzy: ludzie mogą cierpieć z powodu ubóstwa na wiele sposobów. Organizacja Narodów Zjednoczonych definiuje ubóstwo jako „ograniczenie wyboru i szans życiowych”.

Zgodnie z tą definicją, oto niektóre ze sposobów, na jakie ludzie mogą doświadczać ubóstwa:

Gospodarstwa domowe mogą doświadczać ubóstwa na wiele różnych sposobów

Energia i ubóstwo

Ale co to ma wspólnego ze zmianami klimatu?

Jednym ze sposobów na powiązanie kwestii ubóstwa i klimatu jest energia elektryczna.

W 2016 r. 13% ludności na świecie nie miało dostępu do energii elektrycznej. Bez tego ludzie nie mogą osiągnąć podstawowego standardu życia. Mimo to obecny postęp oznacza, że dopiero w 2080 roku każdy w Afryce będzie miał dostęp do energii elektrycznej!

Brak energii elektrycznej uniemożliwia ludziom ucieczkę przed ubóstwem, ponieważ zamiast niej muszą oni korzystać z nieefektywnych i kosztownych źródeł energii, takich jak akumulatory i świece. Lampy naftowe są najpowszechniejszym, ale też jednym z najmniej wydajnych źródeł oświetlenia.

Lampy naftowe są o wiele droższe niż żarówki

To wzmacnia obecne nierówności.

Ile więcej płacą najuboższe gospodarstwa domowe w Afryce za jednostkę energii, w porównaniu z najbogatszymi gospodarstwami domowymi, które mają dostęp do taniej energii elektrycznej?


To oczywista pułapka ubóstwa w akcji: wysokie ceny energii dla najuboższych ludzi pochłaniają pieniądze, które inaczej pomogłyby im uciec z ubóstwa. Dostarczając energię elektryczną najuboższym gospodarstwom domowym, można by zaoszczędzić te pieniądze i wykorzystać je do zaspokojenia innych potrzeb.

Tania energia elektryczna pomaga ludziom uciec z ubóstwa

Brak energii elektrycznej ma również wpływ na zdrowie i edukację, hamując rozwój.

Systemy opieki zdrowotnej mają problemy z poprawnym funkcjonowaniem bez elektryczności. Potrzebna jest ona do chłodzenia leków, obsługi maszyn medycznych, oświetlania szpitali i w wielu innych celach. W znacznej części Afryki marnowane są szczepionki, ponieważ 60% lodówek używanych do ich przechowywania nie ma niezawodnego źródła energii.

Wykształceni pracownicy, tacy jak lekarze i nauczyciele, mogą mieć problemy ze skuteczną pracą na pozbawionych elektryczności obszarach wiejskich. To jeszcze bardziej ogranicza możliwości i usługi dostępne dla miejscowej ludności.

Cierpią również uczniowie, ponieważ mają trudności z ukończeniem zadań domowych bez oświetlenia elektrycznego w domu. Młode dziewczęta są szczególnie narażone na to, że będą musiały rzucić szkołę, ponieważ rodziny potrzebują ich do zbierania drewna opałowego dla energii.

Dostęp do energii elektrycznej wpływa na zdrowie i edukację

Mieszkając w kraju rozwiniętym, łatwo zapomnieć, że niezawodna energia elektryczna jest podstawą godnego standardu życia, na który zasługuje każdy.

Energia elektryczna na rzecz likwidacji ubóstwa

Zwiększony dostęp do energii elektrycznej wiąże się z mniejszym ubóstwem i większym wzrostem gospodarczym; energia często prowadzi do rozwoju.

Ten wykres pokazuje związek między zużyciem energii elektrycznej a ubóstwem. Kraje o wysokim zużyciu energii elektrycznej mają zwykle niski poziom ubóstwa.

Zużycie energii na mieszkańca w stosunku do odsetka ludności żyjącej w skrajnym ubóstwie

Wzrost tempa rozwoju gospodarczego kraju średnio o 10% skutkuje obniżką odsetka osób żyjących za 1 USD dziennie. Jak duża jest ta obniżka?


Wszystko to brzmi wspaniale – energia napędza wzrost gospodarczy, który wydobywa ludzi z ubóstwa. Ponadto w miarę bogacenia się krajów, tempo wzrostu ich populacji maleje.

Niestety, nie jest to takie proste...

Kiedy kraje stają się bogatsze, każdy ich mieszkaniec konsumuje więcej, a ilość emisji uwolnionych na osobę rośnie. Oznacza to, że nawet jeśli liczba ludności jest mniejsza, całkowita wielkość śladu węglowego danego kraju prawie zawsze wzrasta w miarę, jak się bogaci.

Emisje CO₂ na mieszkańca w stosunku do PKB na mieszkańca, 2016

Tak więc energia pobudziła wzrost gospodarczy i pozwoliła milionom ludzi wyjść z ubóstwa. Większość tej energii pochodzi jednak z paliw kopalnych, co jest niezrównoważonym źródłem. Właśnie ten niezrównoważony wzrost gospodarczy spowodował obecny kryzys klimatyczny.

Czy możemy wyciągnąć wnioski z przeszłości?

Czy istnieje zatem sposób na wydobycie ludzi z ubóstwa bez pogłębiania zmian klimatu?

Tak! Jak dotąd bogate kraje wykorzystywały paliwa kopalne do zasilania swojego rozwoju, ale obecnie przechodzą na niskoemisyjne źródła energii.

W regionach, które nigdy wcześniej nie posiadały energii elektrycznej, możliwe jest rozpoczęcie od energii odnawialnej, bez korzystania kiedykolwiek z paliw kopalnych. Jest to tak zwana koncepcja żabich skoków w zakresie technologii.

Koncepcja żabich skoków w zakresie technologii na rzecz czystej energii

Na przykład panele słoneczne i turbiny wiatrowe można budować szybciej niż elektrownie zasilane paliwem kopalnym, a także w odległych miejscach poza siecią. Oznacza to, że poszczególne gospodarstwa domowe lub wioski mogą mieć własne, niezawodne, odnawialne źródło energii elektrycznej!

Jak możemy zapłacić za czystą energię?

Choć koncepcja żabich skoków w zakresie technologii wydaje się świetna, płacenie za odnawialną i czystą energię w biednych krajach wiąże się z pewnymi przeszkodami. Na przykład koszty początkowe infrastruktury energii odnawialnej (i jądrowej) są wyższe niż te związane z energią nieodnawialną:

Czyste i odnawialne źródła energii często mają wysokie koszty początkowe

Wykres ten pokazuje, że większość kosztów energii odnawialnej ponoszona jest na etapie budowy. Elektrownie węglowe i gazowe mogą być tańsze w budowie, ale są droższe w eksploatacji.

Może to utrudnić krajom i społecznościom rozwijającym się wybór czystych i odnawialnych źródeł energii – nie mają pieniędzy potrzebnych do ich zainstalowania, a w perspektywie krótkoterminowej paliwa kopalne wydają się tańsze.

Te bariery finansowe można przezwyciężyć poprzez wsparcie ze strony krajów bogatszych, na przykład w formie darowizn lub pożyczek.

Szacuje się, że w latach 2005-2016 darowizny od krajów bogatych na wsparcie projektów czystej energii i efektywności energetycznej w krajach rozwijających się zmniejszyły emisje o 0,6Gt CO₂eq rocznie. Stanowi to 1,1% całkowitej emisji gazów cieplarnianych w 2018 r. (CO₂eq).

Podsumowanie

Każda osoba ma prawo do godnego standardu życia. Każdy kraj ma prawo do rozwoju.

W przeszłości paliwa kopalne dostarczały energię potrzebną do rozwoju i uniknięcia ubóstwa. Ich stosowanie przyspieszyło jednak również obecny kryzys klimatyczny. Dziś koncepcja żabich skoków w zakresie technologii pozwala krajom rozwijającym się wykorzystać do napędzania wzrostu gospodarczego niskoemisyjną energię zamiast paliw kopalnych.

Zapewnianie energii odnawialnej tym, którzy jej potrzebują, zmniejsza ubóstwo bez konieczności zwiększania emisji!

Następny rozdział